مقدمه:

حرارت:

یکی از عوامل مهم محیطی در رشد باکتریها می باشد. معمولا اثر دما را با عدد بیان می کنند و به اصطلاح Cardinal temperature می گویند. هر میکرو ارگانیسمی که مورد بررسی قرار دهیم ، از نظر دمایی دارای منحنی رشدی به شکل زیر است:

دارای یک نقطه minimum یک نقطه maximum و یک نقطهoptimum  می باشد.

Minimum: نقطه ای که اگر دما از آن نقطه کمتر شود ، رشد میکروارگانیسم متوقف می شود.

Maximum: نقطه دمایی است که در آن دما اگر کمی افزایش یابد رشد میکروارگانیسم متوقف می شود.

Optimum: محدوده بین min  و max است. نقطه مطلوب برای رشد و تکثیر میکروارگانیسم ها به حساب می آید.

دو اصطلاح رایج دمایی در میکروبیولوژی:

TDP= thermal death point

نقطه دمایی که در آن میکروارگانیسم ظرف 10 دقیقه می میرد.

TDT= thermal death time

به زمان لازم برای از بین بردن سوسپانسیون سلولی در دمای مورد نظر که به فاکتورهای زیر بستگی دارد : pH محیط، رطوبت، سن سلولها و محیط کشت

در آزمایش ها عموما هدف محاسبه TDT است.

اثر حرارت علاوه بر اینکه در رشد میکروارگانیسم ها تاثیر گذار است ، به منظور از بین بردن میکرو ارگانیسم های بیماریزا، نگهداری و رشد و تکثیر استفاده می شود.

دماهایی که بیشتر در آزمایشگاه ها برای رشد و تکثیر به کار می روند 20 تا 37 درجه سانتیگراد است.

دمای رشد باکتریها 37 درجه سانتیگراد ، قارچها 25-20 درجه سانتیگراد ، باکتریهای پاتوژن در دمای بدن یعنی 37-30 درجه سانتیگراد می باشد.

از دمای یخچال (4 درجه سانتیگراد) ، دماهای 20- ، 70-  و 140-  به منظور نگهداری میکروارگانیسم ها استفاده می شود . ما از دماهای زیر 4 درجه سانتیگراد در زمانی که امکان کشت مرتب میکروارگانیسم ها را نداریم برای نگهداری استفاده می کنیم.

رشد سلولی در دمای 30- درجه متوقف می شود اما به معنی مرگ سلولی نیست. فعالیت های آنزیمی سلولی در این دما انجام می شود ولی توان رشد و تقسیم را ندارد.

میانگین دمای سطح اقیانوس ها 5 درجه سانتیگراد و اعماق اقیانوسها 2 درجه سانتیگراد است.

روشهای نگهداری میکروارگانیسم ها:

1)   استفاده از گلیسرول 5/0 مولار و دی متیل سولفات DMS: مکانیسم عمل گلیسرول و DMS این است که با وارد شدن به سلول باعث از دست دادن آب سلولی می شوند، مثلا در نیسریا.

2)   استفاده از موادی نظیر سرم آلبومین ، اکستران و پلی پیرولیدون (  -  مولار) : این مواد وارد سلول نمی شوند بلکه به سطح سلول متصل می شوندو از یخ زدگی آنها جلوگیری می کنند.

روش آزمایش:

 تعدادی باکتری از جمله : Staphylococcus aureus , E.Coli , B.Subtilis را در دماهای : 37 ، 55 ، 85 و 100 درجه سانتیگراد مورد بررسی قرار می دهیم.

1.     تهیه سوسپانسیون مایع میکروبی

2.     بسته به گروهی که در آن آزمایش انجام می دهیم ، سوسپانسیون مربوطه را تهیه می کنیم و درون پلیتی به صورت زیر کشت می دهیم . ابتدا باید پلیت را به 8 قسمت تقسیم کنیم.

3.     در منطقه culture (c) از سوسپانسیون قبل از اعمال حرارت کشت خطی می دهیم.

4.     با توجه به گروه، هر دمایی که داریم ، پس از مرحله c ، سوسپانسیون را در دمای گروه می گذاریم پس از 5 دقیقه درون قسمت بعدی (5 دقیقه) کشت خطی می دهیم.

5.     مراحل بعدی را نیز به همین صورت هر 5 دقیقه یکبار تکرار می کنیم تا اینکه 30 دقیقه به پایان رسد.

6.     بعد از کشت تمامی زمانها پلیت را در دمای 37 درجه سانتیگراد به مدت 24 تا 48 ساعت قرار می دهیم.

نتیجه:

+  رشد

-        عدم رشد

نام باکتری

37 درجه سانتیگراد

50درجه سانتیگراد

65 درجه سانتیگراد

80 درجه سانتیگراد

100 درجه سانتیگراد

B.subtilis

+

+

+

+

+

 

Staph.aureus

+

+

+

+/-

( تا 5 دقیقه مقاوم بوده)

-

E.coli

+

+

+/-

(تا 25 دقیقه مقاوم بوده)

-

-

 گروه ما E.coli  را در دمای 100 درجه سانتیگراد بررسی کرد.