تئوری آزمایش:

Urine analysis – U/A

نمونه ادرار به دو روش ماکروسکوپی و میکروسکوپی مورد آزمایش قرار می گیرد.

در روش ماکروسکوپی از نوار ادرار استفاده می شود که دارای آنزیم هایی به منظور بررسی نمونه ادرار است و با تغییر رنگ میزان مواد موجود در ادرار را نشان می دهد.


موارد زیر در این روش می تواند مورد بررسی قرار گیرد:

Color & Apearance:

clear، نیمه شفاف semiclear، نیمه کدر semiturbid،کدر turbid

Special gravity:

بین 1005 تا 1030 متغیر است و توسط دستگاهی به نام refractometerاندازه گیری می شود.

 

pH:

 pH نرمال: بین 4.5 تا 8

Glucose:

گلوکز خون وقتی از 180 میلی گرم بر دسی لیتر بیشتر باشد ، در ادرار نیز مشاهده می شود. بر روی نوار ادرار برای تشخیص گلوکز، از آنزیم گلوکز اکسیداز استفاده شده است.

علاوه بر نوار ادرار می توان از آزمایش فهلینگ برای تشخیص قند ادرار استفاده کرد:

رسوب قرمز آجریà 5 دقیقه در دمای 100 درجه à 2cc فهلینگ + 2cc ادرار

مشاهده رسوب قرمز آجری نشانگر حضور گلوکز در ادرار است.

Protein:

همیشه مقداری پروتئین در ادرار دفع می شود .( 30-150 mg/24hrs)

کدورت محلول داخل لوله (شیری رنگ) à 2cc ادرار + 3 تا 4 قطره اسید سولفوسالسیلیک

پس از بررسی پروتئین ادرار به وسیله اسید سولفوسالسیلیک، به روش زیر براساس میزان کدورت ، پروتئین موجود را تخمین می زنیم:

اگر نوشته های روزنامه:

کلمات خوانده شوند: +

کلمات خوانده نمی شوند ولی خطوط دیده می شوند: + +

خطوط هم دیده نمی شوند: + + +

انعقاد شدید پروتئین : + + + +

 

Blood:

بجز تغییر رنگ نوار ادرار، به روش meyer نیز می توان خون موجود در ادرار را بررسی کرد:

رنگ ارغوانی H2O2 à 3% 2 تا 3 قطره à 1 دقیقه در دمای 100 درجه à معرف meyer 2 تا 3 قطره + 2cc ادرار

گاهی اوقات در برخی بیماری ها، نتیجه آزمایش ادرار به گونه ایست که نوار ادرار blood + بوده و رنگ ادرار قهوه ای شده ولی در روش میکروسکوپی گلبولهای قرمز مشاهده نمی شوند. این اتفاق در بیماریهایی نظیر سنگ کلیه، سرطان مثانه، زخم مجاری ادراری، مالاریا و فاویسم دیده شده است.

خون در ادرار به دو صورت است:

Hematuria هماچوری: نوار ادرار blood + بوده و زیر میکروسکوپ RBC دیده شود.

Hemoglobinuria هموگلوبینوری: نوار ادرار blood + بوده و زیر میکروسکوپ RBC دیده نشود. ( به علت همولیز گلبول قرمز)

Ketone:

در خستگی مفرط و بیماران دیابتی به دلیل مصرف اسیدهای چرب نهایتا مواد کتونی تولید می شوند.

Bilirubin & Urobilinogen:

اول بیلی روبین تولید می شود سپس از روی آن اوروبیلی نوژن ساخته می شود، هر دو متابولیت های مولکول هم( heme ) هستند.

 

Nitrit:

بعضی از باکتریهای ایجاد کننده عفونت ادراری قادرند نیترات را به نیتریت تبدیل کنند. (باکتریهای نیترات +)

اگر نیترات+ بود ، میکروب احتمالا باسیل گرام منفی روده ای است.

*توجه: گاهی اوقات از واژه Trace به معنی نشانه ها ، ردپا ، آثار، نیز در جواب آزمایش ادرار دیده می شود ، که در واقع زمانی چنین پاسخ را می دهیم که مشکوک باشیم + شده یا - ، و کدورت به سختی دیده شود ، در این حالات می توان از Trace بعنوان جواب استفاده کرد.

 

در روش میکروسکوپی به شمارش RBC ها، WBCها، سلولهای اپی تلیال ، باکتری ها و قارچ ها و همچنین کریستالهای ادراری از زیر میکروسکوپ گفته می شود.

 

*پاسخ های نمونه ادرار به نوار ادرار گروه شماره 1:

Urobilinogen: +                                             S.G: 1020

Glucose: ++                                                    pH: 6

Bilirobin: -                                                      Protein: +++

Ketone: -                                                        Luckocyte: +25

Blood: +                                                          Nitrit: -

*نتایج آزمایش های مربوط به نمونه ادرار گروه شماره 1:

نتیجه آزمایش فهلینگ: Glucose 2+  ؛ مشاهده رسوب قرمز آجری

نتیجه آزمایش meyer: Blood+ ؛ مشاهده رنگ ارغوانی

نتیجه آزمایش اسیدسولفوسالسیلیک: Protein 3+ ؛ مشاهده کدورت تا حدی که خطوط نیز قابل مشاهده نبودند.